ΓΙΑΤΙ ΦΕΤΟΣ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΟΤΕΡΟ...

«Αν το αγαπημένο σας μπουκάλα μεσογειακού ελαιολάδου φέτος κοστίζει περισσότερο, τότε γι' αυτό θα πρέπει...

να κατηγορήσετε τον παράλογο ευρωπαϊκό καιρό και μια σειρά μικροσκοπικά έντομα». Με την πρόταση αυτή ξεκινά μεγάλο αφιέρωμα του πρακοτρείου ειδήσεων Associated Press για το ελαιόλαδο και το πώς αναμένεται να κινηθεί φέτος στις αγορές παγκοσμίως.


Οι υψηλές θερμοκρασίες της άνοιξης, το σχετικά δροσερό καλοκαίρι  και η άφθονη βροχή οδηγούν σε εκτεταμένες ζημιές στους ευρωπαϊκούς, και ειδικά τους μεσογειακούς ελαιώνες, αναφέρει το ρεπορτάζ, καθώς ευνοούν και την ανάπτυξη μικροοργανισμών όπως ο δάκος, που είναι ο κύριος εχθρός της ελιάς.



Ως εκ τούτου, η αναμενόμενα μειωμένη φετινή παραγωγή, θα κυκλοφορήσει στις αγορές σε υψηλότερες τιμές. Σ' αυτό, αναφέρει το Associated Press, συμβάλει και το γεγονός ότι το ελαιόλαδο είναι κύριο εξαγωγικό προϊόν όλων των προβληματικών οικονομιών του ευρωπαϊκού νότου.

«Ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης είναι βασικός ρυθμιστής της αγοράς» σημειώνει ο Joaquim Freire de Andrade, πρόεδρος της αναπτυξιακής εταιρίας για την Ελιά στην Πορτογαλία.

Το ελαιόλαδο που παράγεται στην Ευρώπη καλύπτει το 70% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ τα έσοδα από τις εξαγωγές φτάνουν τα 1,8 εκατ. ευρώ ετησίως.



Ελαιοπαραγωγοί στην Ισπανία, που είναι η μεγαλύτερη εξαγωγός χώρα, και την Ιταλία αναφέρουν πως το 2014 είναι «η χειρότερη χρονιά στην ιστορία» και «μια μεγάλη καταστροφή». Ίδια αναμένεται η κατάσταση στην Πορτογαλία και την Γαλλία.

«Η Ελλάδα είναι η τρίτη μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγός χώρα παγκοσμίως» αναφέρει το ρεπορτάζ. «Οι Έλληνες παραγωγοί αναμένουν απροσδόκητα κέρδη αυτό το φθινόπωρο, ειδικά όσον αφορά στην Κρήτη και τη νότια Πελοπόννησο, τις περιοχές που λόγω οικονομικής κρίσης δεν έχουν σχεδόν καθόλου επενδύσει στην ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια» καταλήγει το Associated Press.

   fimotro.blogspot.gr

Πως να ξεχωρίζουμε το καλό ελαιόλαδο

Βασική αρχή: «Το λάδι το καταλαβαίνουμε με τη μύτη και τη γλώσσα. Όχι με το λαιμό»
Έτσι έλεγαν οι παλιοί γεωργοί με την αλάνθαστη εμπειρία τους και δεν πρέπει να το ξεχνάμε, δηλ. με απλά λόγια στο λάδι που θα επιλέξουμε, αναζητούμε την καλή οσμή και γεύση και όχι τόσο αν είναι καυτερό στο λαιμό μας.
1ο βήμα-Οσμή
Με ευλάβεια και αγάπη στο ευλογημένο προϊόν πλησιάζουμε τη μύτη μας, σχεδόν ακουμπάμε στο στόμιο του δοχείου με το λάδι και προσπαθούμε κυριολεκτικά, με μισόκλειστα ή κλειστά μάτια, να «ρουφήξουμε» με διαδοχικές δύο-τρείς εισπνοές, όλη τη μυρωδιά του. Αφήστε τη φαντασία σας να τρέξει και να σχηματίσει νοερές εικόνες. Αν το λάδι είναι φρέσκο, θα σας πλημμυρίσει με ζωντανά αρώματα ελιάς και φύσεως, σαν να βγήκε εκείνη τη στιγμή από το λιοτρίβι. Όσοι έχετε αυξημένη την αίσθηση της οσμής μπορεί τα αρώματα να σας θυμίσουν και φρούτα
2ο Βήμα-Γεύση
Βάζετε, σε ένα μικρό ποτήρι το ελαιόλαδο. Η μέθοδος που δοκιμάζουμε το λάδι με το δάκτυλο δεν είναι ικανή για ασφαλή συμπεράσματα. Φροντίζουμε το λάδι να μην είναι παγωμένο κατά τη δοκιμή. Για το λόγο αυτό «αγκαλιάζουμε» το ποτήρι με τις παλάμες μας για 1-2 λεπτά ώστε να αυξηθεί η θερμοκρασία του και να απελευθερωθούν περισσότερα στοιχεία του λαδιού
Στη συνέχεια δοκιμάστε με μικρές γουλιές και με τη γλώσσα σας γεμίστε όλη τη στοματική σας κοιλότητα. Αρχίστε να νοιώθετε τις γεύσεις πρώτα στη γλώσσα και μετά στον ουρανίσκο σας για 2 δευτερόλεπτα το πολύ, πριν το καταπιείτε.
Στη γεύση σας πρέπει να κυριαρχεί η αίσθηση του παχύρευστου με συνεχή εναλλαγή της γλυκόπικρης γεύσεως. Όταν το λάδι είναι αγουρέλαιο, δηλ. από πράσινο καρπό, κυριαρχεί η πικρή-πικάντικη-πιπεράτη γεύση και είναι χαρακτηριστικό της «κορωνέϊκης» ποικιλίας. Αντιθέτως κυριαρχεί περισσότερο η γλυκιά γεύση όταν ο καρπός είναι ώριμος και μαύρος και συνήθως είναι χαρακτηριστικό της ποικιλίας «Μανάκι».
3ο Βήμα-χρώμα
Ενώ το χρώμα δεν αποτελεί άμεσο κριτήριο της ποιότητος του ελαιολάδου εντούτοις από αυτό καταλαβαίνουμε αν το ελαιόλαδο είναι φρέσκιας σοδειάς.
Το χρώμα, είτε πρασινωπό είτε χρυσοκίτρινο, στα φρέσκα ελαιόλαδα είναι πολύ έντονο, ζωηρό και ζωντανό με μια ελαφρά διάθλαση όταν φωτίζεται, σαν μια απαλή θαμπάδα (όχι θολούρα).

 mellofarm.gr

Στο βίντεο που ακολουθεί παρακολουθούμε τον τρόπο εμβολιασμου μιας αγριελιάς.



Κέντρωμα ελιάς

Λέχαιο

ΠΕΝΤΕΣΚΟΥΦΙ

 

 Μια Μικρή ιστορική αναδρομή στο χώρο που βρίσκονται καλλιέργειες Ελιάς από το Λέχαιο και γύρω περιοχές. 

Greece / Korinthia 

 

ΤΟ ΚΑΣΤΕΛΙ ΤΟΥ ΠΕΝΤΕΣΚΟΥΦΙ

Για πέντε ολόκληρα χρόνια οι Φράγκοι πολιορκούσαν τον Ακροκόρινθο χωρίς όμως αποτέλεσμα.Εκτός του ότι ήταν απόρθητος,οι ενισχύσεις που ερχόντουσαν στον Λέοντα Σγουρό (το άρχοντα του κάστρου) μέσα στα σκοτάδια της νύχτας έπιαναν τους Φράγγους έξω από το κάστρο κυριολεκτικά στον ύπνο.Οι Φράγγοι είχαν τοποθετήσει πολλές σκοπιές αλλά δεν έφερναν το επιθυμητό αποτέλεσμα.Επρεπε να περάσουν δυο ολόκληρα χρόνια μετά από μεγάλες απώλειες για να σκεφτούν ένα δραστικό σχέδιο.Θα έφτιαχναν ένα παρατηρητήριο που θα είχε εποπτία του Ακροκορίνθου και των γύρω περιοχών.Έτσι ό,τι πλησίαζε προς τον Ακροκόρινθο θα γινόταν αμέσως αντιληπτό.Η κατασκευή του νέου φρουρίου ήταν σχετικά επίπονη λόγω του απότομου βράχου που δυσκόλευε το έργο των Φράγγων.Γι’ αυτό ονομάστηκε Μόντε Εσκιοβέ που σημαίνει το απότομο βουνό.Η παραφθορά της γαλλικής ονομασίας σε Πεντεσκούφι ήρθε αργότερα και καθιερώθηκε.Το Πεντεσκούφι κατασκευάστηκε μέσα στους πρώτους μήνες του 1205 σε υψόμετρο 476 μέτρων και συγκριτικά με το μεγάλο του αδερφό είναι πολύ μικρό.Σ’ αυτό όμως χρωστάνε την νίκη τους οι Φράγγοι,

Κοντινές πόλεις: Αθήνα, Αθήνα (Δήμος), Γλυφάδα

Συντεταγμένες:   37°53'0"N   22°51'25"E

 

Η συγκομιδή της ελιάς

Χρήση εργαλείου συγκομιδής ελιάς

Ο καρπός της ελιάς ωριμάζει στα μέσα προς τέλη του φθινοπώρου, οπότε και ξεκινάει η συγκομιδή, ή το λιομάζωμα. Η ελιά παραδοσιακά μαζεύεται με το χέρι, και το μάζεμα της ελιάς αποτελεί εδώ και αιώνες σημαντική αγροτική δραστηριότητα σε πολλές περιοχές της Μεσογείου.
Στη σημερινή εποχή ευδοκιμεί ακόμη η παραδοσιακή μέθοδος συγκομιδής, με τη βοήθεια ίσως κάποιων νεότερων εργαλείων: τα κλαδιά περνιούνται με το "χτένι" για να αποσπαστεί ο καρπός με μεγαλύτερη ευκολία και ταχύτητα, ενώ το έδαφος κάτω από την ελιά στρώνεται με λιόπανα ή με ειδικό δίχτυ από συνθετικό υλικό. Σκάλες από ξύλο ή αλουμίνιο χρησιμοποιούνται για το μάζεμα των δυσπρόσιτων κλαδιών. Αφού πέσουν οι ελιές από το δέντρο, οι αγρότες τινάζουν τα άκρα των ελαιόπανων ώστε να δημιουργηθούν σωροί, οι οποίοι θα καθαριστούν με το χέρι από χοντρά κλαριά και τσαμπιά προκειμένου να τοποθετηθούν στη συνέχεια σε δοχεία μεταφοράς (κουβάδες, τενεκέδες κλπ.) και σακιά και να μεταφερθούν στον χώρο αποθήκευσης. Δεν είναι απαραίτητη η απομάκρυνση των φύλλων, αφού υπάρχει στο ελαιοτριβείο ειδικό μηχάνημα που τα απομακρύνει με αέρα. Εναλλακτική τεχνική είναι το "τίναγμα" της ελιάς με ξύλινα ραβδιά, η τεχνική όμως αυτή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο όταν έχει ωριμάσει πλήρως ο καρπός και είναι εύκολη η απόσπασή του από το δέντρο. Τέλος, είναι σύνηθες κατά τη συγκομιδή να κόβονται με πριόνι επιλεγμένα κλαδιά του δέντρου, τόσο για τη διευκόλυνση της συγκομιδής, όσο και για να βοηθηθεί η σωστή ανάπτυξη του δέντρου.

Συγκομιδή ελιάς με περιστροφική βέργα και χτένι.

Σε μεγάλους ελαιώνες χρησιμοποιούνται συχνά ειδικά μηχανήματα για τη συγκομιδή. Τα μηχανήματα χειρός (βέργες ελαιοσυλλογής) λειτουργούν συνήθως είτε με την αρχή της δόνησης (παλμική βέργα) ή της περιστροφής (περιστροφική βέργα) της κεφαλής ^[3], ή και συνδυασμό των δυο κινήσεων. Κοντά στη χειρολαβή προσαρτάται ο βενζινοκινητήρας ή ηλεκτροκινητήρας που δίνει κίνηση στη βέργα. Οι κατασκευαστές των βεργών ελαιοσυλλογής εξελίσσουν συνεχώς την τεχνολογία λειτουργίας, ώστε να αυξάνεται η απόδοση και ταυτόχρονα να ελαχιστοποιείται η ζημιά που προκαλεί το μηχάνημα στο ελαιόδεντρο. Στην κατεύθυνση αυτή, εμφανίστηκαν τελευταία στην αγορά βέργες ελαιοσυλλογής από τεχνολογικά προηγμένα υλικά όπως τα ανθρακονήματα (carbon fiber). Για ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα και απόδοση στη συγκομιδή υπάρχουν στην αγορά και αυτοκινούμενα μηχανήματα ελαιοσυλλογής^[4]. Λόγω της αρκετά υψηλής δαπάνης αγοράς τα μηχανήματα αυτά προορίζονται για ελαιώνες μεγάλης έκτασης, ενώ συχνά η αγορά τους εντάσσεται σε ευρωπαϊκά προγράμματα επιδοτήσεων για αγρότες ^[5].

Είδη και ποικιλίες

 

Ώριμοι καρποί της ελιάς

Είναι δέντρο αειθαλές, έχει φύλλα αντίθετα, λογχοειδή, δερματώδη, σκουροπράσινα στην άνω επιφάνεια και αργυρόχροα στην κάτω. Τα άνθη της είναι λευκωπά, μονοπέταλα και πολύ μικρά, σχηματίζουν ταξιανθία βότρυος και εμφανίζονται προς το τέλος Μαΐου, ενώ ο καρπός ωριμάζει και συλλέγεται κατά τα τέλη του φθινοπώρου και αρχές του χειμώνα. Ο κορμός της ελιάς είναι οζώδης και καλύπτεται από τεφρόφαιο φλοιό.
Το γένος Olea περιλαμβάνει τα εξής είδη και ποικιλίες:

• Ελαία η αγρία (Olea sylvestris), κοινώς αγρελιά ή αγρελίδι
• Ελαία η ευρωπαϊκή (Olea europaea) ή κοινή, το συνηθέστερα καλλιεργούμενο είδος ανά τον Κόσμο
• Ελαία η αιολόκαρπος (Olea aeolocarpus)
• Ελαία η ηδύκαρπος (Olea nigra dulcis)
• Ελαία η ισπανική (Olea hispanica)
• Ελαία η κρανιόμορφος (Olea craniomorpha), κοινώς σουβλολιά
• Ελαία η εκκρεμής (Olea pendula), κοινώς κρεβατοελιά
• Ελαία η κωνική (Olea conica) κοινώς ελιά σαλωνίτικη
• Ελαία η λευκόκαρπος (Olea leucocarpa)
• Ελαία η μακρόκαρπος (Olea macrocarpa), κοινώς αετονυχολιά
• Ελαία η μικρόκαρπος (Olea microcarpa), κοινώς λιανολιά ή λαδοελιά
• Ελαία η μαστοειδής (Olea mamillaris), κοινώς λιάστρος
• Ελαία η πρώιμος (Olea precox), κοινώς καλοκαιρίδα
• Ελαία η σαλέρνιος (Olea salerniensis), κοινώς γαϊδουρολιά
• Ελαία η στρεπτή (Olea contorta), κοινώς στριφτολιά
• Ελαία η στρόγγυλος (Olea rotunda virida)
• Ελαία η υποστρόγγυλος (Olea subrotunda)
• Ελαία η σφαιρική (Olea sphaerica)
• Ελαία η υπόχλωρος (Olea virida)

Σε μερικές απ' αυτές τις ποικιλίες, με ορθολογική επιλογή, έχει επιτευχθεί μεγαλύτερη απόδοση σε ελαιόλαδο χάρη σε μια αξιόλογη σμίκρυνση του πυρήνα προς όφελος της σάρκας.
Η ελιά ευδοκιμεί σε κλίματα εύκρατα χωρίς ακρότητες θερμοκρασίας (με μέση ετήσια θερμοκρασία 16^οC) και υγρασίας, για αυτό είναι ευρύτατα διαδεδομένη στη μεσογειακή ζώνη (όπως στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Τουρκία, την Αλγερία και αλλού). Ευδοκιμεί σε πολλές περιοχές του κόσμου, αρκεί η θερμοκρασία να μη κατέρχεται πολύ και για μεγάλα χρονικά διαστήματα κάτω από το μηδέν. Γι' αυτό και ιδιαίτερα κατάλληλες περιοχές για την καλλιέργειά της είναι οι παραθαλάσσιες. Τα δένδρα φυτεύονται σε ευθείες σειρές ή σε ρομβοειδείς διατάξεις. Ανάλογα με την ποικιλία και την ποιότητα του εδάφους η απόσταση μεταξύ των σειρών κυμαίνεται από 7 έως 20 μέτρα. Η περιοχή στην οποία καλλιεργούνται ελαιόδενδρα ονομάζεται "ελαιώνας".

Το Ελαιόλαδο στον Ιπποκράτη

Στον Ιπποκράτειο Κώδικα συναντώνται περισσότερες από εξήντα φαρμακευτικές χρήσεις του ελαιόλαδου, με κυριότατη τη χρήση κατά των δερματικών παθήσεων, αλλά και ως αντισυλληπτικό μέσο. Μάλιστα γίνεται σαφής διαχωρισμός του ελαιόλαδου, το οποίο, σε συνδυασμό με το σίτο και τον οίνο, αποτελεί τη βάση της ιπποκρατικής διαιτητικής από άλλα έλαια, όπως του σχίνου, της πικραμυγδαλιάς και της βελανιδιάς.

Στο βιβλίο του «Διαιτητική και Θεραπευτική», ο Ιπποκράτης γράφει για το λάδι: «Οι ασκήσεις στη σκόνη και οι ασκήσεις με λάδι διαφέρουν στο εξής: Η σκόνη είναι κρύα, το λάδι είναι ζεστό. Το χειμώνα το λάδι ευνοεί περισσότερο την ανάπτυξη, γιατί εμποδίζει την ψυχρότητα να απομακρυνθεί από το σώμα. Το καλοκαίρι το λάδι με την παραγωγή λιώνει τη σάρκα καθώς αυτή ζεσταίνεται λόγω εποχής… Η εντριβή με λάδι και νερό μαλακώνει το σώμα και δεν το αφήνει να ζεσταθεί υπερβολικά».

Με ζεστό ελαιόλαδο αλείφονταν οι γυναίκες που απέβαλαν, και κυρίως σε περιπτώσεις προχωρημένης εγκυμοσύνης ενώ σε περιπτώσεις μητρορραγίας δινόταν ένα μείγμα από βρασμένα φύλλα άγριας ελιάς μέσα σε ξίδι. Για τη διευκόλυνση του τοκετού προτείνει παρασκεύασμα που «…φτιάχνετε και με ρετσίνι τερμίνθου (κοκορεβιθιάς), μέλι και λάδι διπλάσιο σε ποσότητα από τα προηγούμενα και αρωματικό κρασί», το οποίο και πρέπει να πιει η επίτοκος.

Άλλες εφαρμογές του ελαιόλαδου που αναφέρονται από τον Ιπποκράτη ήταν στη θεραπεία των χρόνιων πυρετών, των μικρών πληγών, των διηθημάτων, όπως οι καλόγεροι και τα αποστήματα, των ερεθισμένων ούλων, καθώς και στη διατήρηση της λευκότητας των δοντιών και ως αντίδοτο σε περιπτώσεις ελαφρών δηλητηριάσεων.

Ο Πλούταρχος στα «Ηθικά» του αναφέρεται στη θεραπεία της μαστίτιδας με νερό και λάδι – «υδρέλαιο».

Για την αρχαία θεραπευτική το εκλεκτότερο εξ όλων των ελαιόλαδων ήταν αυτό που έδινε η αγριελιά, το οποίο ήταν και λίγο σπάνιο, καθώς και το ελαιόλαδο της πρώτης συμπίεσης (ομφάκινον), που λαμβάνεται με την «απαλή» σύνθλιψη της ελιάς και χωρίς την παρεμβολή ζεστού νερού. Κατά τον Πλίνιο, το λάδι αυτό λαμβάνεται πρώτον πιέζοντας την ελιά όταν είναι ακόμη άσπρη (άγουρη), και δεύτερον όταν η ελιά αρχίζει να αλλάζει χρώμα χωρίς να έχει, ωστόσο, ωριμάσει. Το πρώτον ομφακικόν είναι λευκό, το δεύτερο πράσινο. Το δεύτερο κάνει καλό στα ούλα και είναι εξαίρετο για να διατηρηθούν τα δόντια λευκά.

Στις επιγραφές του φημισμένου Ασκληπιού της Λεβήνας, στην Κρήτη, όπου λατρευόταν η Υγιεία Σώτειρα, αναφέρεται ότι «ο θεός έδωσε μια οδηγία να τοποθετηθεί πάνω στο στρείδι το όστρακο, αφού καεί και τριφτεί για να γίνει λείο με λάδι αρωματισμένο με ρόδα και μολόχα με λάδι…». Στο ιερό του Ασκληπιού χρησιμοποιούσαν το έλαιον για να παρασκευάσουν ειδικές αλοιφές και ιάματα.

Ροφήματα, τέλος, από φύλλα και άνθη ελιάς χρησιμοποιήθηκαν ως κρύο κολλύριο για τα ερεθισμένα μάτια αλλά και για το έλκος του στομάχου.

Ο ρόλος του Ελαιόλαδου στην Κρητική Διατροφή

 Διεθνείς μελέτες που ξεκίνησαν από τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 όπως αυτή του Ιδρύματος Ροκφέλερ , η μελέτη «Lyon Diet Heart Study» αλλά κυρίως η «Μελέτη των Επτά Χωρών» - έδειξαν ότι ο πληθυσμός της Κρήτης παρουσίαζε την καλύτερη κατάσταση υγείας και τα μικρότερα ποσοστά θνησιμότητας από στεφανιαία νόσο και καρκίνο, σε σχέση με όλους τους άλλους πληθυσμούς που μελετήθηκαν.

Στην «Μελέτη των Επτά Χωρών», η κατανάλωση ελαιολάδου στην Κρήτη εμφανίζεται πολύ πιο αυξημένη, σε σχέση με αυτή άλλων περιοχών της Μεσογείου και χωρών, εντός και εκτός του Ευρωπαϊκού χώρου. Είναι το μοναδικό λάδι που εξάγεται με μηχανικές διεργασίες σε αντίθεση με τα σπορέλαια που παράγονται με χημική διαδικασία. Έτσι το ελαιόλαδο, διατηρεί τις αντιοξειδωτικές του ουσίες, για τις οποίες σήμερα πιστεύεται ότι αποτρέπουν τις οξειδωτικές βλάβες που οδηγούν στην αθηροσκλήρωση, στις διάφορες μορφές καρκίνου, σε πλήθος εκφυλιστικών ασθενειών και στην άνοια. Η βιολογική αξία του ελαιολάδου Το ελαιόλαδο είναι ένα φυτικό έλαιο με υψηλή θρεπτική (αποδίδει 9,3 Kcal/gr) και βιολογική αξία. Χαρακτηρίζεται από:

• Υψηλή περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα. 
• Ιδανική σχέση κορεσμένων και μονοακόρεστων λιπαρών οξέων. 
• Υψηλή περιεκτικότητα σε λινελαϊκό οξύ, που καλύπτει σε μεγάλο ποσοστό τις απαιτήσεις του οργανισμού σε ουσιώδη λιπαρά οξέα. 
• Καλή σχέση μεταξύ βιταμίνης Ε και πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (λινελαϊκό οξύ). 
• Παρουσία φυσικών αντιοξειδωτικών ουσιών σε άριστη συγκέντρωση (φαινολικές ουσίες, τοκοφερόλες, β-καροτένιο κλπ). 
• Μεγάλη περιεκτικότητα σε υδρογονάνθρακα σκουαλένιο. 
• Μεγάλη περιεκτικότητα σε φυτοστερόλες, κυρίως β-σιτοστερόλης. 

Αγουρέλαιο

Με το όνομα «αγουρέλαιο» ονομάζουμε το φυσικό λάδι που προέρχεται από τη σύνθλιψη από ελιές που δεν έχουν ακόμη ρυτιδωθεί και διατηρούν το πράσινο χρώμα τους. Το ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες ωμοτριβές ή ομφάκιο.
Το Αγουρέλαιο είναι λάδι που παράγεται σχετικά πρώιμα, πριν ωριμάσει ο ελαιόκαρπος, ο οποίος είναι άγουρος και πράσινος. Οι ελιές συλλέγονται στα μέσα Οκτώβρη χειρονακτικά και η επεξεργασία τους γίνεται την ίδια ή το πολύ την επομένη ημέρα. Αγουρέλαιο δεν ονομάζονται όλα τα φρέσκα ελαιόλαδα, παρά μόνο αυτό που παράγεται από άγουρο ελαιόκαρπο.
Έχει λαμπερό πράσινο χρώμα που οφείλεται στις χλωροφύλλες του άγουρου ελαιοκάρπου οι οποίες προσδίδουν στο αγουρέλαιο μεγαλύτερες αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Διαφέρει στην γεύση από το Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο καθώς είναι έντονα πικρό και κάπως πικάντικο με εντονα φρουτώδη γεύση από αρώματα της φρεσκοκομμένης άγουρης ελιάς.
Το αγουρέλαιο διατηρεί για λίγους μήνες τις ιδιότητες του, για αυτό και δεν είναι διαθέσιμο όλο τον χρόνο. Τα εντονότερα του χαρακτηριστικά είναι φανερά από την παραγωγή του, το Νοέμβριο και μέχρι το Μάρτιο. Όσο περνάει ο χρόνος το αγουρέλαιο χάνει την έντονη γεύση του αλλά όχι τα θρεπτικά του συστατικά. Το αγνό αγουρέλιο που δεν έχει περάσει καμία επεξεργασία ή φιλτράρισμα, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα θα εμφανίσει ένα ίζημα (μούρια) στον πάτο του δοχείου, το οποίο είναι φυσικό κατάλοιπο του ελαιολάδου και δηλώνει την αγνότητα του αγουρέλαιου.
Περιέχει όλες τις βιταμίνες και προβιταμίνες του ελαιολάδου, μέταλλα και πολυφαινόλες, που προστατεύουν τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες, το ενεργό οξυγόνο και τις ελεύθερες ρίζες.

Ερχεται «άλμα» στην τιμή του ελαιόλαδου

 Οι εξελίξεις στην Ισπανία, αλλά και στη Συρία αλλάζουν τα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά ελαιόλαδου. Η έκθεση του Oil World προβλέπει κατακόρυφη αύξηση στην τιμή του προϊόντος και εκτόξευση της παραγωγής στην Ελλάδα.

 

Σημαντική μείωση στην παγκόσμια παραγωγή ελαιόλαδου προβλέπεται την περίοδο 2014-2015 λόγω της ξηρασίας στην Ισπανία, αλλά και του εμφυλίου πολέμου που εξακολουθεί να μαίνεται στη Συρία. Στην έκθεσή της, η ερευνητική Oil World προβλέπει ότι θα υπάρξει συνεπακόλουθα και κατακόρυφη αύξηση των τιμών.

Συγκεκριμένα, η Oil World προβλέπει ότι η παγκόσμια παραγωγή ελαιόλαδου μπορεί να μειωθεί στα 2,55 εκατ. μετρικούς τόνους από το ρεκόρ του προηγούμενου χρόνου των 3,19 εκατ. μετρικών τόνων.
Η έκθεση επισημαίνει πως η Ισπανία έχει υποστεί μία από τις χειρότερες ξηρασίες των τελευταίων 100 ετών, ενώ παράλληλα τα ελαιόδεντρα της χώρας είναι εξαντλημένα από την παραγωγή ρεκόρ της προηγούμενης χρονιάς.
«Η μείωση της παραγωγής απαιτεί ουσιαστική αναπροσαρμογή της ζήτησης, κυρίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και σε άλλες χώρες, για να διατηρηθούν σε καλά επίπεδα οι τιμές στο άμεσο μέλλον» αναφέρει το Oil World.
Σημειώνεται πως τα futures του ελαιόλαδου στην Ισπανία εκτινάχθηκαν 27% τους τελευταίους 12 μήνες κλείνοντας χθες στα 2.485 ευρώ ανά τόνο. «Υπάρχουν τάσεις περαιτέρω ανόδου για τις τιμές τους επόμενους μήνες, με τα σενάρια για απότομη μείωση της ισπανικής παραγωγής ελαιόλαδου» αναφέρει η έκθεση.
Συγκεκριμένα, η παραγωγή της Ισπανίας εκτιμάται ότι θα μειωθεί στους 830.000 τόνους από 1,77 εκατ. μετρικούς τόνους. «Η αύξηση της παραγωγής στην Ελλάδα θα καλύψει εν μέρει το κενό που αφήνει η Ισπανία, καθώς αναμένεται η ελληνική παραγωγή να αυξηθεί στους 300.000 τόνους από 158.000 τόνους. Η παραγωγή της Ιταλίας προβλέπεται ότι θα μείνει σχεδόν αμετάβλητη στους 455.000 τόνους».

 euro2day

Περί συλλογής του καρπού

Για τρόπο συλλογής του καρπού οι απόψεις διΐστανται.Εδω υπάρχει ένα θέμα ως προς τη σχέση του τρόπου συλλογής και της ποιότητας του λαδιού.Αυτά είναι συνυφασμένα και με το τελικό κόστος του προϊόντος.Θέλω λοιπόν να πάρω γνώμες από καλλιεργητές και μή.Aπό ανθρώπους που έχουν πείρα.
Αναμένω τα σχόλιά σας.

Ελαιόλαδο,παραγωγή και επεξεργασία

Ιστορικά στοιχεία

Στον ελληνικό χώρο έχουν βρεθεί αφενός πιεστήρια για παραγωγή λαδιού από τις ελιές και αφετέρου δοχεία (πιθάρια) αποθήκευσης λαδιού που χρονολογούνται πριν από τα ιστορικά χρόνια.
Σύμφωνα με τις ανασκαφές που πραγματοποίησε στο πρωτοκυκλαδικό ΙΙ (2.700-2.300 π.Χ.) νεκροταφείου Σπεδού το 1903 ο Κλωνός Στέφανος μεταξύ των άλλων ευρημάτων αναφέρεται σε ένα επάργυρο πήλινο αγγείο το οποίο έφερε ίχνη αλλοιωμένου ελαιολάδου. Η επισταμένη έρευνα στο χημείο του Εθνικού Πανεπιστημίου υπό τον καθηγητή Κ. Ζεγγέλη απέδειξε, πέραν αμφισβητήσεως, την ύπαρξη ελαιόλαδου. Ο Κλώνος Στέφανος (στα Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας ΠΑΕ 1906) σημειώνει ότι μαζί με το επάργυρο πήλινο αγγείο βρέθηκε τριπλός πήλινος λύχνος ελαίου. ^[1]
Οι χρήσεις του λαδιού, εκτός από τη χρήση του στις τροφές ήταν:

• για φωτισμό (λύχνοι)
• για τα αρώματα (αρωματικά λάδια)
• σαν συντηρητικό
• για περιποίηση του σώματος / καθαρισμό
• στη βυρσοδεψία

Ελαιόλαδο είναι το λάδι που προέρχεται από τους καρπούς της ελιάς.
Το ελαιόλαδο είναι βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής και θεωρείται προϊόν υγιεινής διατροφής λόγω της περιεκτικότητάς του σε μονοακόρεστα λιπαρά. Είναι το έλαιο των καρπών της ελιάς. Εξάγεται με έκθλιψη των ελιών, οι οποίες πρέπει να συλλέγονται πριν από την τελική τους ωρίμανση, όταν δηλαδή έχουν χρώμα πράσινο-μελιτζανί, καθώς η ποιότητα του λαδιού τους είναι πολύ καλύτερη από αυτήν του λαδιού που εξάγεται από τους τελείως ώριμους καρπούς^{[εκκρεμεί παραπομπή]}. Οι ελιές συλλέγονται με τα χέρια ή, όταν είναι τελείως ώριμες, με τίναγμα του δέντρου. Αποθηκεύονται σε ξύλινα δοχεία ή σε σωρούς, σε καλά αεριζόμενους χώρους για να αποφευχθεί η ζύμωση.


Το λάδι παράγεται στα ελαιουργεία, με ψυχρή ή θερμή συμπίεση καρπού ελιάς. Σε αρκετές περιπτώσεις, στη συνέχεια γίνεται φιλτράρισμα με διηθητικά μέσα.
Τα σύγχρονα ελαιουργεία είναι ανεξάρτητες βιομηχανίες οι οποίες διαθέτουν άφθονο νερό για τον καθαρισμό και την επεξεργασία των ελαιών. Οι διάφοροι χώροι του ελαιουργείου αερίζονται καλά, είναι στεγνοί και έχουν θερμική μόνωση. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα μικρά ελαιουργεία προσαρτημένα στα αγροκτήματα, όπου η επεξεργασία γίνεται με τα παραδοσιακά συστήματα• οι αγρότες τα ονομάζουν λιαρούβια ή λιοτρίβια.
Στα ελαιουργεία η επεξεργασία αρχίζει με το ζύγισμα, τον διαχωρισμό και το πλύσιμο των ελιών. Οι ελιές, που έχουν τοποθετηθεί σε ξύλινα τελάρα, μεταφέρονται με αναβατόρια σε μια μεγάλη λεκάνη η οποία βρίσκεται σε ένα ύψωμα του ελαιουργείου. Από εκεί πέφτουν με χοανοειδείς αγωγούς στο ελαιοτριβείο, που αποτελείται από θραυστήρες ή μυλόλιθους. Μετά την πρώτη σύνθλιψη και έκθλιψη εξάγεται το πρώτο λάδι και παραμένει ο ελαιοπολτός. Ο ελαιοπολτός μεταφέρεται σε ένα δεύτερο ελαιοπιεστήριο (πίεση με ανερχόμενο κύλινδρο), από το οποίο εξάγεται το δεύτερο λάδι. Τέλος, πραγματοποιείται μια τρίτη έκθλιψη, από την οποία συγκεντρώνονται σε λεκάνες τα υπολείμματα του ελαιοκάρπου (πυρήνα ή ελαιοπλακούντες). Στη συνέχεια, η πυρήνα διοχετεύεται σε λέβητες, όπου αναδεύεται και θερμαίνεται έως τους 80-90 βαθμούς Κελσίου.
Στο στάδιο αυτό, με τη βοήθεια ισχυρών υδραυλικών πιεστηρίων, εξάγεται και άλλο λάδι από τους ελαιοπλακούντες (πυρήνα), το οποίο καθορίζεται από το ίζημα (μούργα) με αυτόματο διαχωρισμό μέσα σε δεξαμενές (λίμπες, υπολήναια) και, κατόπιν, σε ταχύστροφους φυγοκεντρικούς ελαιοδιαχωριστήρες. Στα ελαιουργεία υπάρχουν επίσης δεξαμενές όπου συγκεντρώνονται οι μούργες και τα νερά του πλυσίματος των ελαιών. Αυτά, αφού παραμείνουν στις δεξαμενές περίπου για 20 ημέρες, περνούν από φυγοκεντρικό διαχωριστή και δίνουν πυρηνέλαια, που είναι κατάλληλα για την παρασκευή σαπουνιών. Τα υγρά υπολείμματα (κατσίγαρος) αποξηραίνονται και χρησιμοποιούνται ως λιπάσματα, ως νομή ζώων ή ως καύσιμη ύλη. Στην τελευταία αυτή περίπτωση συσπειρώνονται με πίσσα σε κύβους, σε θερμοκρασία 70 βαθμών Κελσίου.
Ανάλογα με τον τύπο του μηχανικού εξοπλισμού, το σύστημα επεξεργασίας, την ποιότητα και την εποχή της συγκομιδής των ελαιών, μπορούν να προκύψουν στα ελαιουργεία διαφορετικά δευτερεύοντα προϊόντα ή διαφορετικό λάδι από τις πυρήνες (πυρηνέλαιο), από τις ζυμωμένες ελιές, από τα υπολείμματα της σάρκας των καρπών κλπ. Τα ελαιόλαδα που κυκλοφορούν στο εμπόριο διακρίνονται σε φυσικά βρώσιμα και σε βιομηχανικά. Τα πρώτα διακρίνονται σε αγουρέλαια και σε έλαια πρώτης, δεύτερης ή τρίτης ποιότητας. Η μέση απόδοση από 100 κιλά ελαιών, που κυμαίνεται ανάλογα με την ποιότητα, το έτος και το σύστημα επεξεργασίας, είναι περίπου 15-25 κιλά λάδι, 35-50 κιλά ελαιοπυρήνα και 35-50 κιλά υπολείμματα.

Εξευγενισμός του ελαιολάδου

Η επεξεργασία αυτή πραγματοποιείται σε ελαιόλαδα κατώτερης ποιότητας, τα οποία έχουν δυσάρεστη οσμή και γεύση, επειδή περιέχουν ελεύθερα λιπαρά οξέα. Χάρη στον εξευγενισμό (ραφινάρισμα), ο οποίος μπορεί να πραγματοποιηθεί με φυσικές ή χημικές μεθόδους, τα ελαιόλαδα αποκτούν χαρακτηριστικά και γεύση παρόμοια με του καθαρού λαδιού. Εάν στο ελαιόλαδο, εκτός από τα ελεύθερα λιπαρά οξέα, υπάρχουν και ακαθαρσίες (ρητινώδεις ουσίες, πρωτεΐνες ή υπολείμματα φυτικών ιστών) για τον εξευγενισμό απαιτείται μετάγγιση, πλύσιμο, διύλιση και αφαίρεση με διαλύτες και διαδοχικές διηθήσεις της ελαιώδους διάλυσης με επανάκτηση του διαλύτη. Το θειούχο ελαιόλαδο, εκχύλισμα με τον θειούχο άνθρακα, είναι πράσινο και έχει δυσάρεστη οσμή. Γι' αυτό χρησιμοποιείται στην παρασκευή πράσινου σαπουνιού ή, αν δεν έχει πολύ μεγάλη οξύτητα, εξευγενίζεται και χρησιμοποιείται ως εδώδιμο.

Παραγωγές χώρες

Οι μεσογειακές χώρες είναι από τους σημαντικότερους παραγωγούς ελαιολάδου στον κόσμο, με την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα να παράγουν τις μεγαλύτερες ποσότητες^{[εκκρεμεί παραπομπή]}. Η Ισπανία παράγει μεγαλύτερες ποσότητες ελαιολάδου από τις άλλες δύο, ενώ η Ελλάδα παράγει πιο ποιοτικό ελαιόλαδο από τις άλλες δύο μεσογειακές χώρες^{[εκκρεμεί παραπομπή]}.

Ποιότητες

Σύμφωνα με την ισχύουσα ποιοτική κατάταξη «παρθένο ελαιόλαδο» είναι: το έλαιο που λαμβάνεται μόνο με μηχανικές μεθόδους ή άλλες φυσικές επεξεργασίες, με συνθήκες που δεν προκαλούν αλλοίωση του ελαίου και τα οποία δεν έχουν υποστεί καμία άλλη επεξεργασία, πλην της πλύσης, της μετάγγισης, της φυγοκέντρισης και της διήθησης. Εξαιρούνται τα έλαια που λαμβάνονται με διαλύτες, με βοηθητικές ύλες παραλαβής που έχουν χημική ή βιοχημική δράση, ή με μεθόδους επανεστεροποίησης ή πρόσμιξης με έλαια άλλης φύσης. Επομένως, το «παρθένο ελαιόλαδο» είναι το λάδι ‘φυσικός χυμός’, το οποίο περιέχει ανέπαφα όλα τα βασικά συστατικά που περιείχε και μέσα στον ελαιόκαρπο (βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, μικροστοιχεία κτλ) και κατ’ επέκταση εκείνο που έχει όλες τις ευεργετικές για την υγεία ιδιότητες.
Τα «παρθένα ελαιόλαδα» κατατάσσονται και ταξινομούνται αναλυτικά με τις ακόλουθες ονομασίες, ανάλογα με την περιεκτικότητά τους σε ελεύθερα λιπαρά οξέα (οξύτητα) και με κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προβλέπονται για την κάθε κατηγορία:

• Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο (οξύτητα ≤0,8%)

• Παρθένο Ελαιόλαδο (οξύτητα ≤2,0%)

• Ελαιόλαδο Λαμπάντε (οξύτητα >2,0%) (είναι ακατάλληλο για κατανάλωση ως έχει και προορίζεται για ραφινάρισμα ή για βιομηχανική χρήση).

Ελαιόλαδο και υγεία

Το ελαιόλαδο περιέχει υψηλά επίπεδα μονοακόρεστων λιπαρών οξέων (MUFA) καθώς και πληθώρα βιοδραστικών συστατικών. Από αυτά, τα φαινολικά συστατικά είναι τα εκτενέστερα μελετημένα. Σχετικά με τα οφέλη των MUFA στην ανθρώπινη υγεία, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Ποτών  αδειοδότησε ποιοτικούς ισχυρισμούς υγείας (health claims), για πρώτη φορά το 2004, σχετικά με την προστασία που προσφέρουν τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα του ελαιολάδου κατά του κινδύνου καρδιοαγγειακών παθήσεων. Συνολικά, τα οφέλη των λιπαρών οξέων του ελαιόλαδου συνοψίστηκαν στο πρώτο Διεθνές Συνέδριο για το Ελαιόλαδο και την υγεία , το 2005.
Το ελαιόλαδο όμως είναι παραπάνω από μια πλούσια πηγή μονοακόρεστων λιπαρών οξέων. Τα φαινολικά του συστατικά έχουν δείξει αντι-φλεγμονώδεις και χημειο-προστατευτικές ιδιότητες Η ολεοκανθάλη (oleocanthal) του ελαιόλαδου, έχει βρεθεί να έχει παρόμοια δράση με το αντιφλεγμονώδες φάρμακο ibunoprofene . Σε καμία από τις μελέτες, στις οποίες έχει εξεταστεί ο ρόλος των φαινολικών συστατικών του ελαιόλαδου, δεν έχει παρουσιαστεί κυτταροτοξικότητα.
Η ευρωπαική μελέτη EUROLIVE (The effect of olive oil consumption on oxidative damage in European populations) παρουσίασε, το 2006, τεκμηριωμένες αποδείξεις για τον προστατευτικό ρόλο των φαινολικών συστατικών του ελαιόλαδου  Τα πειράματα της μελέτης αυτής πραγματοποιήθηκαν σε 200 υγιείς εθελοντές από όλη την Ευρώπη και κατέδειξαν προστασία ενάντια στο οξειδωτικό στρες, κατόπιν καθημερινής κατανάλωσης 25 ml ελαιόλαδου πλούσιου σε φαινολικά συστατικά (παρθένο ελαιόλαδο). Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε αύξηση στα επίπεδα HDL (καλής χοληστερόλης), και μειωμένοι δείκτες λιπιδικού οξειδωτικού στρες μετά από τρίμηνη κατανάλωσης παρθένου ελαιόλαδου. Επιπλέον, η ίδια μελέτη, έδειξε μείωση σε δείκτες οξείδωσης του DNA, της τάξεως του 13% - ποσοστό συγκρίσιμο με τα ποσά που παρατηρούνται ετά το ¨κόψιμο¨ του καπνίσματος

Πληροφορίες

Η θεματολογία του blog είναι ίσως λίγο εξειδικευμένη.Θεωρώ,όμως ότι θα πρέπει όλοι μας να μάθουμε πώς να ξεχωρίζουμε ένα καλό λάδι,ώστε να μην πέφτουμε θύματα επιτηδίων.Η κουβέντα και η ανταλλαγή απόψεων και γνώσεων που θα γίνει,θα μας κάνει σοφότερους.
Μπορεί βέβαια στο blog να αναπτυχθεί και γενικότερη θεματολογία σε ότι αφορά άλλα αγροτικά προϊόντα,όπως για το κρασί ή για καλλιέργειες νέων ειδών.
Αναμένουμε τις προτάσεις σας.

Λάδι-Ελαΐδος Δώρον

Λάδι-Ελαΐδος Δώρον

 Η Ελαΐς στην Ελληνική μυθολογία ήταν ημίθεα κόρη του Άινου και θεά του λαδιού. Ήταν μία από τις οινοτρόπους και εγγονή του Διονύσου, που της χάρισε τη δύναμη να μετατρέπει το νερό σε κρασί, και οτιδήποτε άλλο σε ελαιόλαδο κατά βούληση.