Τρόποι πολλαπλασιασμού ελιάς

Εγγενής πολλαπλασιασμός της ελιάς

Ο πολλαπλασιασμός περιλαμβάνει την σπορά κυρίως της αγριελιάς αλλά και καλλιεργουμένων ποικιλιών. Προκειμένου να βοηθηθεί η βλαστικότητα των σπόρων, θα πρέπει πρώτα να ξεπλυθεί το ελαιώδες περιβλημα το οποιο εμποδίζει την βλαστικότητα του σπόρου. Για αυτό το λόγο γίνεται εμβάπτιση του σε κρύο διαλυμα καυστικού νατρίου 3-4% μεχρι και 24 ωρες καθώς και αφαίρεση μικρού ποσοστού του ξυλώδους ενδοκαρπίου ωστε να σχηματιστεί τρυπα χωρίς ομως να επηρεαστεί το σπέρμα. Τα σπορόφυτα που παράγονται στο σπορείο περίπου ενα χρόνο αργότερα, μεταφυτεύονται στο φυτώριο είτε σε μαυρες σακκουλες πολυαιθυλενίου είτε σε ατομικά γλαστράκια. Οταν το πάχος του κορμού είναι περι του 1 εκατοστού, εμβολιάζονται με την επιθυμητή ποικιλία. Βασική τεχνική εμβολιασμού είναι ο πλακίτης εμβολιασμός.

Αγενής πολλαπλασιασμός της ελιάς

Πολλαπλασιασμός με ξυλοποιημένα αφυλλα μοσχευματα

Τα μοσχεύματα παραγονται απο κλάδους ηλικίας 2 εως 4 ετών και εχουν διάμετρο απο 3 εως 5 εκατοστά ενώ το μήκος αυτών είναι περίπου 40-60εκατοστά. Κοβονται συνήθως το χειμώνα κατα το κλάδεμα της ελιάς και φυτεύονται είτε ορθια είτε οριζόντια. Η φύτευση γίνεται σε μίγμα αμμου και τύρφης σε αναλογία 3/1 αφού πρώτα έχουν εμβαπτιστεί σε διαλυμα ορμόνης ριζοβολίας ΙΒΑ και σε συγκεντρωση 5 γραμμαρια ανα λίτρο , είτε σε σκόνη της ίδιας ορμόνης ΙΒΑ. Η κατάλληλη περίοδος ριζοβολίας είναι απο τα τέλη φθινοπώρου εως και αρχές άνοιξης οποτε και επιτυγχάνονται υψηλότερα ποσοστά ριζοβολίας. Οταν ριζοβολήσουν τα μοσχεύματα, θα εκπτυχθούν την ανοιξη οι οφθαλμοί οι οποιοι βρίσκονται εκτεθειμένοι στο φώς και οι οποίοι θα δώσουν τους νέους βλαστούς.

Πολλαπλασιασμός με σφαιροβλαστες ή γόγγρους

Η μέθοδος αυτή είναι εξίσου παλαιά όπως και η προηγούμενη αλλά διαφέρει στο ότι επιτυγχάνονται υψηλά ποσοστά ριζοβολίας. Βασίζεται στην χρήση των λεγόμενων γόγγρων οι οποίοι είναι υπερπλασίες οι οποίες αναπτύσσονται στον κορμό και στις κεντρικές χοντρές ρίζες πολύ κοντά στον λαιμό του δεντρού σε δέντρα μεγάλης ηλικίας. Αυτές οι υπερπλασίες αποκόπτονται από το μητρικό φυτό και φυτεύονται σε υποστρωμα οπως είναι η αμμος ή μίγμα περλίτη και τύρφης. Το υπόστρωμα αυτό διατηρείται υγρό και η φύτευση γίνεται την ιδια εποχή όπως και τα ξυλοποιημένα μοσχευματα ουτως ώστε την ανοιξη να ξεκινήσει η έκπτυξη των οφθαλμών και ανάπτυξη των νεαρών βλαστών παράλληλα με την ριζοβολία των γόγγρων. Μετά το τέλος της βλαστικής περιόδου μεταφέρονται οι γόγγροι στο φυτώριο και αφου οι μεγάλοι κοπούν σε μικρότερα κομμάτια, μεταφυτεύονται σε σακκούλες πολυαιθυλενίου ή ατομικά γλαστρακια και συνεχίζεται η ανάπτυξη τους.

Πολλαπλασιασμός με παραφυάδες η καταβολάδες κατα συστάδα

Οι παραφυάδες είναι ζωηροί βλαστοί που αναπτύσσονται στην βάση του κορμού του δέντρου είτε λογω της ζωηρότητας αυτού είτε λόγω πρόκλησης έκπτυξης των λανθάνοντων οφθαλμών που βρίσκονται στην ζώνη κοντά στην βάση του κορμού. Η πρόκληση αυτή μπορεί να επιτευχθεί είτε με αυστηρό κλάδεμα του μητρικού δέντρου εως και καρατόμηση αυτού είτε με χαραγή πάνω στο σημείο που επιθυμούμε την παραγωγή των ζωηρών αυτών βλαστών. Η ριζοβολία των παραφυάδων επιτυγχάνεται με το παράχωμα της βάσης αυτών, νωρίς την βλαστική περίοδο και με φροντίδα να βρίσκεται στο σκότος η βάση της παραφυάδας. Προς διευκολυνση της ριζοβολίας μπορεί να γίνει τομή στην βάση των βλαστών και να εφαρμοστεί ορμόνη ριζοβολίας. Κατα τα τέλη του επομενου χειμώνα αφαιρούνται προσεκτικα οι παραφυάδες απο το μητρικό φυτό με το ριζικό συστημα και ειτε φυτεύονται στην οριστική θεση στο χωράφι είτε μεταφέρονται στο φυτώριο προς περαιτέρω ανάπτυξη

Πολλαπλασιασμός με φυλλοφόρα μοσχεύματα

Το 70% των παραγόμενων ελαιοδέντρων παράγονται με φυλλοφόρα μοσχεύματα και με την μέθοδο αυτή μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την παρουσία των φύλλων στο μόσχευμα τα οποία τροφοδοτουν το άρριζο αρχικά μόσχευμα με απαραίτητες οργανικές ενώσεις , προιόντα της συνεχιζόμενης φωτοσύνθεσης και μετά την αποκοπή των βλαστών απο το μητρικό δέντρο οι οποίες είναι απαραίτητες για την ριζογένεση. Χρησιμοποιούνται κυρίως βλαστοί ενός έτους μήκους 15 εκατοστών στους οποίους αφαιρουνται τα κατώτερα φύλλα και παραμένουν μέχρι 5 φύλλα κορυφαία. Στην βάση των μοσχευμάτων καλό είναι να δημιουργούνται δύο διαμήκεις αντιδιαμετρικες τομές ώστε να διευκολύνεται τόσο η έξοδος των ριζών οσο και η ταχύτερη απορρόφηση της ορμόνης ριζοβολίας ΙΒΑ διαλυμένη σε αιθυλική αλκοολή 50%. Στο διάλυμα αυτό γίνεται εμβάπτιση της βάσης των μοσχευματων για πέντε δευτερολεπτα και εν συνεχεία φυτεύονται σε πάγκους υδρονέφωσης και σε υπόστρωμα τύρφη και περλίτη. Ο περιβάλλων χώρος θα πρέπει να έχει θερμοκρασία 25 ο C. Η ριζοβολία των μοσχευμάτων επιτυγχάνεται μέσα σε εξι με οκτω εβδομάδες ανάλογα με την εποχή του έτους και την ποικιλία. Τα ερριζα μοσχεύματα μεταφυτεύονται σε σακκούλες πολυαιθυλενίου ή ατομικά γλαστράκια και μεταφέρονται σε σκιερό μέρος εκτός της μονάδας υδρονέφωσης ή παραμένουν στην μονάδα εκτός των πάγκων υδρονέφωσης για εγκλιματισμό και σκληραγώγηση. Τα νέα πλέον φυτά δέχονται όλες τις απαραίτητες καλλιεργητικες φροντίδες που θα επιτρέψουν την ταχεία ανάπτυξη τους σε δεντρύλλια ετοιμα για φύτευση. Η καταλληλότερη περίοδος για πολλαπλασιασμό της ελιάς με φυλλοφόρα μοσχεύματα θεωρείται το καλοκαίρι εώς αρχές φθινοπώρου . Πρέπει να τονιστει ομως οτι και τον υπόλοιπο χρόνο μπορεί να παραχθεί ικανοποιητικός αριθμός έρριζων μοσχευματων με χαμηλότερα ομως ποσοστά ριζοβολίας. Τα ποσοστά ριζοβολίας εξαρτώνται απο το γενετικό υλικό , την θρεπτική κατάσταση του μητρικού φυτού , την συγκέντρωση της ορμόνης , την σύσταση του μέσου ριζοβολίας , τον αριθμό των φύλλων των μοσχευμάτων κτλ. Υπάρχει μία σειρά απο διάφορους χειρισμούς που μπορεί να γίνουν με στόχο την αυξηση του ποσοστού ριζοβολίας των μοσχευμάτων μιάς συγκεκριμένης ποικιλίας. Στον παρακάτω πίνακα αναφέρεται ο βαθμος δυσκολίας ριζοβολίας των μοσχευμάτων των διάφορων ελληνικών ποικιλιών ελιάς.

	βαθμός δυσκολίας ριζοβολίας μοσχευμάτων
Ελληνικές ποικιλίες ελιάς	ευκολα	Μετρια	δυσκολα
	Κορωνέικη	Αμυγδαλολιά	Αδραμμυτινή
	Κοθρεικη	Καρυδολιά	Καλαμών
	Μεγαρείτικη	Κονσερβολιά